Subscribe to our blogs

Reviewed by

Dr. Mangesh Keshavrao Borkar

Consultant - Medical Gastroenterologist

Manipal Hospitals, Kharadi

Book Appointment

महिलांमधील पित्ताशयाच्या खड्यांची लक्षणे: संकेत, कारणे आणि शस्त्रक्रिया केव्हा आवश्यक असते

Reviewed by:

पित्ताशयाचे खडे (Gallstones) ही एक सामान्य पण अनेकदा दुर्लक्षित राहणारी आरोग्य समस्या आहे. पित्ताशयात तयार होणाऱ्या या घन कणांचा आकार लहान वाळूच्या कणांपासून ते मोठ्या गोल्फ बॉलपर्यंत असू शकतो. अनेकांना सुरुवातीला याची कोणतीही लक्षणे जाणवत नाहीत, त्यामुळे ही समस्या शांतपणे वाढत राहते. मात्र, जेव्हा खडे पित्तनलिकेत अडकतात, तेव्हा तीव्र वेदना आणि गंभीर गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते.

विशेष म्हणजे, महिलांमध्ये पित्ताशयाचे खडे होण्याची शक्यता पुरुषांच्या तुलनेत जास्त असते. संशोधनानुसार, साधारण 8 पैकी 1 स्त्रीला आयुष्यात कधीतरी या समस्येला सामोरे जावे लागते. हार्मोनल बदल, गर्भधारणा, वजनातील चढ-उतार आणि जीवनशैली यांचा यावर मोठा प्रभाव पडतो. त्यामुळे महिलांनी या समस्येबाबत जागरूक राहणे अत्यंत आवश्यक आहे.

मणिपाल हॉस्पिटल खराडी, पुणे येथे पित्ताशयाच्या खड्यांचे अत्याधुनिक निदान आणि उपचार उपलब्ध असून, अनुभवी तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखाली सुरक्षित आणि प्रभावी उपचार दिले जातात.

पित्ताशयाच्या खड्यांची कारणे

पित्ताशयाचे खडे तयार होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. महिलांमध्ये काही विशिष्ट घटक या समस्येला अधिक कारणीभूत ठरतात:

सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे इस्ट्रोजेन हार्मोनचे वाढलेले प्रमाण. गर्भधारणा, गर्भनिरोधक गोळ्या किंवा हार्मोन रिप्लेसमेंट थेरपीमुळे इस्ट्रोजेन वाढते, ज्यामुळे पित्तामध्ये कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण वाढते. यामुळे खडे तयार होण्याची प्रक्रिया सुरू होते.

गर्भधारणा देखील एक महत्त्वाचा घटक आहे. गर्भधारणेदरम्यान पित्ताशयाची हालचाल मंदावते, ज्यामुळे पित्त साठते आणि खडे तयार होतात.

लठ्ठपणा किंवा जास्त वजन हे आणखी एक मोठे कारण आहे. शरीरात जास्त चरबी असल्यास यकृत अधिक कोलेस्ट्रॉल तयार करते, जे पित्तामध्ये मिसळून खडे तयार करते.

त्याचप्रमाणे, जलद वजन कमी करणे (क्रॅश डाएट) हेही धोकादायक ठरते. अचानक वजन कमी करताना शरीरातील चरबीचे विघटन होते आणि यकृत अधिक कोलेस्ट्रॉल पित्तात सोडते.

अस्वास्थ्यकर आहार, विशेषतः जास्त फॅट, जंक फूड आणि कमी फायबर असलेला आहार, खड्यांचा धोका वाढवतो.

मधुमेह, अनुवांशिकता आणि बैठी जीवनशैली हे देखील महत्त्वाचे घटक आहेत.

महिलांमधील पित्ताशयाच्या खड्यांची लक्षणे

पित्ताशयाचे खडे असलेल्या अनेक महिलांना सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत. यांना ‘सायलेंट स्टोन्स’ म्हटले जाते. परंतु, जेव्हा खडे अडथळा निर्माण करतात, तेव्हा खालील लक्षणे दिसू शकतात: