4 Min Read
लहान मुलांना वारंवार सर्दी, खोकला, घसा खवखवणे किंवा कान-नाक-घसा (ENT) संबंधित संसर्ग होणे ही अत्यंत सामान्य बाब आहे. मुलांची रोगप्रतिकारक शक्ती अद्याप विकसित होत असल्यामुळे ते अशा संसर्गांना अधिक बळी पडतात. मुलाला गिळताना त्रास होणे, कान दुखणे किंवा सतत नाक बंद राहणे यामुळे त्याच्या खाण्या-पिण्यावर, झोपेवर आणि दैनंदिन क्रियाकलापांवर परिणाम होऊ शकतो.
अनेक वेळा पालक या लक्षणांकडे सामान्य सर्दी म्हणून पाहतात, परंतु काही प्रकरणांमध्ये योग्य वेळी उपचार न केल्यास संसर्ग गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो. त्यामुळे लक्षणे ओळखणे आणि वेळेवर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
मणिपाल हॉस्पिटल खराडी येथे अनुभवी ईएनटी तज्ज्ञ आणि बालरोग तज्ज्ञ मुलांमधील विविध ईएनटी समस्यांचे अचूक निदान व आधुनिक उपचार उपलब्ध करून देतात.
Synopsis
मुलांमध्ये आढळणारे सामान्य ईएनटी संसर्ग
1. घसा खवखवणे (Sore Throat)
घसा खवखवणे ही मुलांमधील सर्वात सामान्य समस्या आहे. यामुळे मुलाला गिळताना वेदना होतात आणि खाण्याची इच्छा कमी होते.
लक्षणे
कारणे
-
व्हायरल संसर्ग
-
फ्लू किंवा सर्दी
-
स्ट्रेप थ्रोटसारखे बॅक्टेरियल संसर्ग
-
धूळ किंवा ऍलर्जी
2. कानाचा संसर्ग (Ear Infection)
कानाचा संसर्ग विशेषतः 6 महिने ते 3 वर्षे वयोगटातील मुलांमध्ये अधिक आढळतो.
लक्षणे
-
कान दुखणे
-
मुलाचे सतत रडणे
-
झोप न लागणे
-
ताप
-
कान ओढणे
-
ऐकण्यात अडचण
कारणे
-
सर्दीमुळे युस्टेशियन ट्यूब ब्लॉक होणे
-
बॅक्टेरिया किंवा व्हायरसचा संसर्ग
-
ऍलर्जी
3. सायनस संसर्ग (Sinus Infection)
सायनस म्हणजे नाकाभोवती असलेल्या हवेने भरलेल्या पोकळ्या. त्यामध्ये सूज किंवा संसर्ग झाल्यास सायनुसायटिस होतो.
सायनस संसर्गाची लक्षणे
-
नाक बंद होणे
-
पिवळा किंवा हिरवा स्त्राव
-
चेहऱ्यावर वेदना किंवा दाब
-
सतत खोकला
-
डोकेदुखी
-
तोंडाला दुर्गंधी
कारणे
-
सर्दी
-
ऍलर्जी
-
नाकातील अडथळे
-
व्हायरल किंवा बॅक्टेरियल संक्रमण
4. टॉन्सिलिटिस (Tonsillitis)
टॉन्सिल्समध्ये होणारी सूज आणि संसर्ग म्हणजे टॉन्सिलिटिस.
लक्षणे
-
घसा दुखणे
-
ताप
-
गिळताना त्रास
-
सुजलेले टॉन्सिल्स
-
मानेतील ग्रंथी सुजणे
कारणे
-
व्हायरल संसर्ग
-
बॅक्टेरियल संसर्ग
-
कमी रोगप्रतिकारशक्ती
मुलांमध्ये ईएनटी संसर्ग होण्याची प्रमुख कारणे
व्हायरल संक्रमण
सर्दी, फ्लू, RSV आणि एडेनोव्हायरस यांसारखे व्हायरस ईएनटी संसर्गाचे सर्वात सामान्य कारण आहेत.
बॅक्टेरियल संक्रमण
स्ट्रेप्टोकोकस, न्यूमोनिया आणि इतर बॅक्टेरियामुळे गंभीर घसा खवखवणे, कानाचा संसर्ग किंवा सायनस संसर्ग होऊ शकतो.
ऍलर्जी
धूळ, परागकण, पाळीव प्राण्यांचे केस किंवा प्रदूषण यांमुळे नाक आणि घशामध्ये सूज येऊन संसर्गाचा धोका वाढतो.
वातावरणीय घटक
-
डे-केअरमध्ये जाणे
-
प्रदूषित हवा
-
सिगारेटचा धूर
-
हवामानातील बदल
कोणती लक्षणे गंभीर असू शकतात?
खालील लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:
-
102°F पेक्षा जास्त ताप
-
श्वास घेण्यास त्रास
-
वारंवार उलट्या
-
कानातून स्त्राव येणे
-
गिळता न येणे
-
अत्यंत अशक्तपणा
-
सतत रडणे किंवा चिडचिड
योग्य निदान का महत्त्वाचे आहे?
प्रत्येक घसा खवखवणे किंवा कान दुखणे हे सारखे नसते. व्हायरल आणि बॅक्टेरियल संसर्ग यांच्यामध्ये फरक ओळखणे आवश्यक असते.
मणिपाल हॉस्पिटल खराडी येथे अनुभवी ईएनटी तज्ज्ञ आधुनिक निदान तंत्रज्ञानाच्या मदतीने अचूक निदान करतात.
निदानासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती
-
शारीरिक तपासणी
-
ऑटोस्कोपद्वारे कानाची तपासणी
-
घशाची तपासणी
-
थ्रोट स्वॅब
-
रक्त तपासणी
-
आवश्यक असल्यास इमेजिंग चाचण्या
मुलांमधील ईएनटी संसर्गाचे उपचार
उपचार संसर्गाच्या प्रकारानुसार ठरवले जातात.
लक्षणे कमी करण्यासाठी
-
पुरेशी विश्रांती
-
भरपूर पाणी पिणे
-
कोमट द्रव पदार्थ
-
वाफ घेणे
-
डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ताप नियंत्रण
बॅक्टेरियल संसर्गासाठी
डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य औषधोपचार केले जातात.
व्हायरल संसर्गासाठी
व्हायरल संसर्ग बहुतेक वेळा काही दिवसांत आपोआप बरा होतो. या काळात लक्षणे कमी करण्यावर भर दिला जातो.
वारंवार होणाऱ्या संसर्गासाठी
वारंवार टॉन्सिलिटिस किंवा कानाचे संसर्ग होत असल्यास तज्ज्ञांकडून विशेष उपचार योजना आखली जाते.
मणिपाल हॉस्पिटल खराडी
येथे बालरोग ईएनटी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रत्येक मुलासाठी वैयक्तिक उपचार योजना तयार केली जाते.
ईएनटी संसर्ग टाळण्यासाठी प्रभावी उपाय
1. हात स्वच्छ धुण्याची सवय लावा
जंतूंचा प्रसार कमी करण्यासाठी नियमित हात धुणे महत्त्वाचे आहे.
2. लसीकरण पूर्ण करा
वयानुसार सर्व लसी वेळेवर घेणे आवश्यक आहे.
3. संतुलित आहार द्या
फळे, भाज्या आणि प्रथिनेयुक्त आहार रोगप्रतिकारशक्ती वाढवतो.\
4. भरपूर पाणी पिण्यास प्रोत्साहन द्या
शरीर हायड्रेटेड राहिल्यास संसर्गाचा धोका कमी होतो.
5. धूर आणि प्रदूषणापासून दूर ठेवा
सिगारेटचा धूर मुलांच्या श्वसनसंस्थेसाठी हानिकारक असतो.
6. ऍलर्जी नियंत्रणात ठेवा
ऍलर्जीमुळे होणारी सूज आणि संसर्ग टाळण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
पालकांसाठी महत्त्वाच्या सूचना
काय करावे?
✔ मुलाला भरपूर द्रव पदार्थ द्या
✔ पुरेशी विश्रांती घेऊ द्या
✔ डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करा
✔ ताप किंवा वेदना वाढल्यास त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या
✔ स्वच्छ वातावरण ठेवा
काय करू नये?
✘ स्वतःहून औषधे देऊ नका
✘ लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका
✘ धूर किंवा प्रदूषणाच्या संपर्कात ठेवू नका
✘ संसर्ग असताना इतर मुलांमध्ये पाठवू नका
निष्कर्ष
मुलांमध्ये घसा खवखवणे, कानाचे संसर्ग, सायनस संसर्ग आणि टॉन्सिलिटिस या सामान्य समस्या असल्या तरी त्याकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. वेळेवर निदान आणि योग्य उपचारांमुळे बहुतेक मुले लवकर बरी होतात आणि गुंतागुंत टाळता येते.
जर तुमच्या मुलाला वारंवार घसा खवखवणे, कान दुखणे किंवा इतर ईएनटी समस्या होत असतील, तर तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. मणिपाल हॉस्पिटल खराडी मधील अनुभवी ईएनटी तज्ज्ञ आणि बालरोग तज्ज्ञ आधुनिक सुविधांसह मुलांच्या सर्व ईएनटी समस्यांवर प्रभावी उपचार प्रदान करतात. तुमच्या मुलाच्या निरोगी भविष्यासाठी आजच मणिपाल हॉस्पिटल खराडी येथे अपॉइंटमेंट बुक करा.
FAQ's
व्हायरल संसर्गामुळे झालेला घसा खवखवणे साधारणपणे 3 ते 7 दिवसांत बरा होतो.
सर्दी साधारण 7-10 दिवसांत बरी होते, तर सायनस संसर्गाची लक्षणे अधिक काळ टिकतात आणि अधिक तीव्र असतात.
लहान मुलांमध्ये युस्टेशियन ट्यूब पूर्ण विकसित नसल्यामुळे संसर्गाचा धोका जास्त असतो.
विश्रांती, पुरेसे पाणी, कोमट सूप आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार उपचार उपयुक्त ठरतात.
नियमित हात धुणे, लसीकरण आणि संतुलित आहार हे सर्वात प्रभावी प्रतिबंधात्मक उपाय आहेत.
Share this article on:
1.png)
