4 Min Read
महिलांच्या आरोग्यामध्ये योनीतून पांढरा स्त्राव (White Vaginal Discharge) हा अतिशय सामान्य आणि नैसर्गिक भाग आहे. अनेक महिलांना आयुष्यात कधीतरी योनीतून स्त्राव (Vaginal Discharge) येतो. अनेक वेळा याबद्दल गैरसमज किंवा अनावश्यक चिंता निर्माण होते.
प्रत्यक्षात, योनीतून स्त्राव हा शरीराचा नैसर्गिक संरक्षणात्मक यंत्रणा आहे, जो योनीमार्ग स्वच्छ ठेवण्यास आणि संसर्ग टाळण्यास मदत करतो. मात्र, कधी कधी स्त्रावाचा रंग, वास किंवा प्रमाण बदलणे हे आरोग्य समस्येचे संकेत असू शकतात.
संशोधनानुसार, जगभरातील 95% पेक्षा जास्त महिलांना आयुष्यात कधीतरी योनीतून स्त्रावाचा अनुभव येतो, त्यामुळे हे पूर्णपणे सामान्य आहे.
Synopsis
- योनीतून स्त्राव (Vaginal Discharge) म्हणजे काय?
- सामान्य योनीतून पांढरा स्त्राव कसा असतो?
- मासिक पाळीच्या चक्रानुसार स्त्रावातील बदल
- कधी काळजी घ्यावी? (Abnormal Vaginal Discharge)
- असामान्य योनीतून स्त्रावाची संभाव्य कारणे
- गोनोरिया आणि क्लॅमिडीया
- योनीमार्गाचे आरोग्य राखण्यासाठी Care Tips
- मणिपाल हॉस्पिटल्स, खराडी येथे स्त्रीरोग तज्ञांची सेवा
योनीतून स्त्राव (Vaginal Discharge) म्हणजे काय?
योनीतून स्त्राव म्हणजे योनीमार्ग आणि गर्भाशयाच्या मुखातून बाहेर पडणारा द्रव. हा स्त्राव शरीरातील नैसर्गिक प्रक्रिया आहे आणि त्याचे अनेक आरोग्यदायी फायदे आहेत.
योनीतून स्त्रावाचे मुख्य कार्य:
-
योनीमार्ग स्वच्छ ठेवणे
-
मृत पेशी आणि जीवाणू बाहेर काढणे
-
संसर्ग होण्यापासून संरक्षण करणे
-
योनीमार्गातील नैसर्गिक बॅक्टेरियाचे संतुलन राखणे
हा स्त्राव प्रामुख्याने पाणी, पेशी आणि नैसर्गिक जीवाणूंचे मिश्रण असतो. मासिक पाळीचे चक्र, हार्मोनल बदल किंवा गर्भधारणा यामुळे स्त्रावामध्ये बदल होऊ शकतो.
सामान्य योनीतून पांढरा स्त्राव कसा असतो?
सामान्य योनीतून पांढरा स्त्राव (Normal Vaginal Discharge) खालील वैशिष्ट्यांमध्ये दिसतो:
-
रंग: स्वच्छ, दुधाळ पांढरा किंवा फिकट पिवळा
-
वास: हलका किंवा अजिबात वास नसलेला
-
घट्टपणा: पातळ, चिकट किंवा क्रीमसारखा
सुमारे 80% महिलांना मासिक पाळीच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांमध्ये स्त्रावात नैसर्गिक बदल दिसून येतात.
मासिक पाळीच्या चक्रानुसार स्त्रावातील बदल
1. पाळीनंतर
पाळी संपल्यानंतर स्त्राव कमी असतो किंवा योनी कोरडी वाटू शकते.
2. ओव्हुलेशनच्या आधी
स्त्राव पाण्यासारखा आणि थोडा चिकट असतो.
3. ओव्हुलेशनच्या वेळी
या काळात स्त्राव अंड्याच्या पांढऱ्या भागासारखा पारदर्शक आणि लवचिक असतो. हा प्रजननक्षमतेचा संकेत असू शकतो.
4. ओव्हुलेशननंतर
स्त्राव पुन्हा घट्ट, पांढरा किंवा फिकट पिवळा होतो.
कधी काळजी घ्यावी? (Abnormal Vaginal Discharge)
खालील लक्षणे दिसल्यास स्त्राव असामान्य असू शकतो:
रंगामध्ये बदल
-
हिरवा स्त्राव
-
गडद पिवळा स्त्राव
-
राखाडी स्त्राव
-
रक्तमिश्रित स्त्राव
वासामध्ये बदल
-
तीव्र दुर्गंध
-
माशांसारखा वास
इतर लक्षणे
-
योनीमार्गात खाज
-
जळजळ
-
लघवी करताना वेदना
-
शारीरिक संबंधांदरम्यान वेदना
-
सूज किंवा लालसरपणा
अशी लक्षणे आढळल्यास स्त्रीरोग तज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
असामान्य योनीतून स्त्रावाची संभाव्य कारणे
यीस्ट इन्फेक्शन (Yeast Infection)
याला कॅन्डिडियासिस म्हणतात.
लक्षणे:
-
दहीसारखा पांढरा स्त्राव
-
तीव्र खाज
-
जळजळ
बॅक्टेरियल व्हॅजिनोसिस (Bacterial Vaginosis)
लक्षणे:
-
पातळ राखाडी किंवा पांढरा स्त्राव
-
माशांसारखा वास
ट्रायकोमोनियासिस (Trichomoniasis)
हा लैंगिक संसर्ग (STI) आहे.
लक्षणे:
-
हिरवा-पिवळा फेसयुक्त स्त्राव
-
खाज
-
लघवी करताना जळजळ
गोनोरिया आणि क्लॅमिडीया
हे देखील लैंगिक संसर्ग आहेत ज्यामुळे स्त्राव वाढू शकतो.
ऍलर्जिक रिएक्शन
साबण, डिटर्जंट किंवा इतर उत्पादने वापरल्यामुळे जळजळ आणि स्त्राव होऊ शकतो.
हार्मोनल असंतुलन
हार्मोनल बदलांमुळे देखील स्त्रावात बदल होऊ शकतो.
गर्भधारणेदरम्यान योनीतून स्त्राव
गर्भधारणेदरम्यान स्त्राव वाढणे सामान्य आहे. याला ल्युकोरिया (Leukorrhea) म्हणतात.
हे प्रामुख्याने इस्ट्रोजेन हार्मोन वाढल्यामुळे होते.
सुमारे 90% गर्भवती महिलांना गर्भधारणेदरम्यान स्त्राव वाढलेला दिसतो.
सामान्य स्त्राव:
-
पातळ
-
दुधाळ पांढरा
-
वास नसलेला
मात्र, स्त्रावाला दुर्गंध, हिरवा किंवा पिवळा रंग किंवा खाज असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
योनीमार्गाचे आरोग्य राखण्यासाठी Care Tips
काय करावे (Do’s)
-
योनीमार्गाची स्वच्छता राखा
-
सूती अंतर्वस्त्रांचा वापर करा
-
सुरक्षित शारीरिक संबंध ठेवा
-
भरपूर पाणी प्या
-
संतुलित आहार घ्या
-
नियमित स्त्रीरोग तपासणी करा
काय करू नये (Don’ts)
-
योनीमार्गात डचिंग करू नका
-
सुगंधी साबण वापरू नका
-
घट्ट कपडे टाळा
-
ओले कपडे जास्त वेळ घालू नका
-
डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेऊ नका
योग्य स्वच्छता पाळल्यास 70% पर्यंत योनीमार्गाच्या सामान्य संक्रमणांपासून बचाव होऊ शकतो.
मणिपाल हॉस्पिटल्स, खराडी येथे स्त्रीरोग तज्ञांची सेवा
जर तुम्हाला योनीतून पांढरा स्त्राव, खाज, जळजळ किंवा इतर स्त्रीरोगविषयक लक्षणे जाणवत असतील, तर योग्य वेळी वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
मणिपाल हॉस्पिटल्स, खराडी, पुणे येथे अनुभवी स्त्रीरोग तज्ञ आधुनिक निदान तंत्रज्ञानासह महिलांच्या आरोग्यासाठी प्रभावी उपचार प्रदान करतात.
आजच अपॉइंटमेंट बुक करा आणि तुमच्या आरोग्याची योग्य काळजी घ्या.
Disclaimer: हा लेख केवळ माहिती देण्यासाठी आहे. कोणत्याही आरोग्य समस्येसाठी कृपया तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
FAQ's
सामान्य स्त्राव स्वच्छ, दुधाळ पांढरा किंवा फिकट पिवळा असतो.
होय, हार्मोनल बदलांमुळे गर्भधारणेदरम्यान स्त्राव वाढणे सामान्य आहे.
दुर्गंधीयुक्त स्त्राव हा संसर्गाचे लक्षण असू शकतो, त्यामुळे त्वरित स्त्रीरोग तज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
नाही. डचिंगमुळे योनीतील नैसर्गिक जीवाणूंचे संतुलन बिघडू शकते.
योग्य स्वच्छता, सूती अंतर्वस्त्रे, सुरक्षित शारीरिक संबंध आणि नियमित तपासणी करणे आवश्यक आहे.
Share this article on:
--What-It-Is-and-When-Doctors-Recommend-It.webp "endoscopic ultrasound")
