Subscribe to our blogs

Reviewed by

Dr. Shobhit Raizada

Consultant - Maxillofacial Prosthodontist & Oral Implantologist

Manipal Hospitals, Goa

Book Appointment

गर्दीचे दात : कारणे, लक्षणे आणि उपचार

Reviewed by:

तुम्हाला माहिती आहे का की जगभरात आढळणाऱ्या दातांच्या समस्यांपैकी एक अशी समस्या आहे, ज्याची जाणीव अनेकांना नसते? जेव्हा जबड्यात दात नीट रेषेत बसण्यासाठी पुरेशी जागा नसते, तेव्हा ते एकमेकांवर चढतात, वाकडे-तिकडे वळतात किंवा आपली जागा बदलतात. या स्थितीला सर्वसाधारणपणे वाकडे दात किंवा गर्दीचे दात असे म्हटले जाते.

वाकडे दात किंवा गर्दीचे दात ही जगभरातील दातांच्या चुकीच्या रचनेच्या (माल-ऑक्लूजन) सर्वाधिक आढळणाऱ्या प्रकारांपैकी एक आहे. अभ्यासांनुसार, काही गटांमध्ये त्याचे प्रमाण तब्बल ८४% पर्यंत आढळले आहे. भारतातील संशोधनात महिलांमध्ये सुमारे ५७% आणि पुरुषांमध्ये ६७% पर्यंत हे प्रमाण नोंदवले गेले आहे.

फक्त देखाव्यापुरते मर्यादित न राहता, दातांची गर्दी तोंडाच्या स्वच्छतेवर, आरामावर आणि सामाजिक व्यवहारातील आत्मविश्वासावरही परिणाम करू शकते. दंतआरोग्य तसेच आत्मसन्मान या दोन्हींवर त्याचा प्रभाव पडत असल्यामुळे, त्याची लक्षणे, कारणे आणि उपचार पर्याय समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

वाकडे दात म्हणजे नेमके काय?

जेव्हा जबड्यात सर्व दात नीट रेषेत बसण्यासाठी पुरेशी जागा नसते, तेव्हा दातांची गर्दी निर्माण होते. परिणामी, दात एकमेकांवर चढतात, फिरतात किंवा आपली नैसर्गिक जागा सोडून हलतात. दातांची ही चुकीची जुळवणी सौम्य स्वरूपातील थोड्या ओव्हरलॅपपासून ते चावण्यावर आणि जबड्याच्या कार्यावर परिणाम करणाऱ्या तीव्र विस्कळीत रचनेपर्यंत असू शकते. ही समस्या दुधाच्या दातांमध्ये, कायमस्वरूपी दातांमध्ये किंवा दोन्हीमध्येही आढळू शकते.

वाकडे किंवा गर्दी असलेल्या दातांची कारणे

वाकडे दात विविध कारणांमुळे निर्माण होऊ शकतात, जसे की:

चुकीच्या पद्धतीने जुळवलेल्या दातांची गर्दी

अनुवंशिक कारणे: आई-वडिलांचा जबडा लहान असेल किंवा त्यांचे दात एकमेकांच्या खूप जवळ असतील, तर मुलांमध्येही तसाच दातांचा पॅटर्न दिसू शकतो.
दुधाचे दात लवकर गळणे किंवा उशिरा गळणे: मुलांमध्ये दुधाचे दात खूप लवकर पडले किंवा अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ राहिले, तर नवीन दातांची योग्य स्थिती बिघडू शकते.
जबड्याची किंवा डेंटल आर्च असामान्य वाढ: कायमस्वरूपी दात येताना जबड्याची वाढ नीट न झाल्यास सर्व दातांसाठी पुरेशी जागा उपलब्ध नसते.
अक्कलदाढ येणे: अक्कलदाढ (विज्डम टीथ) येऊ लागल्यावर काही लोकांना दात हलल्याचे जाणवते. मात्र, वाकडे दात होण्याचे हे नेहमीच मुख्य कारण असते असे नाही.

वाकडे दातांची लक्षणे

वाकडे दात बहुतेक वेळा दिसायला वेगळे किंवा अनियमित दिसतात. याशिवाय इतर काही लक्षणे पुढीलप्रमाणे असू शकतात:

दात एकमेकांवर चढलेले किंवा थोडे वाकडे-तिकडे दिसणे
दातांमधील जागा कमी असल्यामुळे ब्रश करणे किंवा फ्लॉस करणे कठीण होणे
ब्रश करताना हिरड्या दुखणे किंवा रक्त येणे
दोन्ही बाजूंनी समान रीतीने चावता न येणे
गंभीर प्रकरणांमध्ये जबड्यात अस्वस्थता किंवा बोलण्यात बदल जाणवणे

वेळीच उपचार न केल्यास, दात घट्ट लागून असल्यामुळे नीट स्वच्छता करणे अवघड होते. त्यामुळे दातांना कीड लागणे, हिरड्यांचे आजार आणि प्लाक साचण्याचा धोका वाढू शकतो.

वाकडे दातांसाठी उपलब्ध उपचार

वाकडे दात किंवा दात गर्दीवर उपचार समस्या किती गंभीर आहे, व्यक्तीचे वय, एकूण दंतआरोग्य आणि जबड्याच्या आकारावर अवलंबून असतो. उपलब्ध उपचार पुढीलप्रमाणे आहेत:

ब्रेसेस: पारंपरिक धातूचे किंवा सिरेमिक ब्रेसेस लहान ब्रॅकेट्स आणि वायरच्या मदतीने दातांना हळूहळू योग्य स्थितीत आणतात. सौम्य ते गंभीर वाकडेपणासाठी हे प्रभावी ठरतात.
क्लिअर अलाइनर्स: हे पारदर्शक आणि काढता येण्याजोगे ट्रे असतात, जे प्रत्येक व्यक्तीसाठी खास तयार केले जातात. ते दातांना हळूहळू योग्य दिशेने हलवतात आणि वापरण्यास आरामदायक असतात. जवळजवळ न दिसणारे असल्यामुळे किशोरवयीन आणि प्रौढांमध्ये ते लोकप्रिय पर्याय आहेत.
दात काढणे (एक्स्ट्रॅक्शन): जागा कमी असल्यास योग्य मांडणीसाठी एक किंवा अधिक दात काढावे लागू शकतात.
पॅलेटल एक्सपँडर: हे साधन प्रामुख्याने मुलांमध्ये वापरले जाते आणि वरच्या जबड्याचा आकार वाढवून दातांसाठी अधिक जागा तयार करण्यात मदत करते.
रिटेनर्स: उपचारानंतर दात पुन्हा मूळ स्थितीत जाऊ नयेत यासाठी रिटेनर्स वापरले जातात, जे दातांची योग्य रचना टिकवून ठेवण्यास मदत करतात.

निष्कर्ष

वाकडे किंवा गर्दीचे दात ही केवळ देखाव्याशी संबंधित समस्या नसून, ते व्यक्तीच्या आत्मविश्वासावर आणि तोंडाच्या कार्यक्षमतेवरही परिणाम करू शकतात. सुरुवातीची लक्षणे ओळखून योग्य वेळी दंतचिकित्सकांचा सल्ला घेतल्यास उपचार अधिक सोपे आणि परिणामकारक होऊ शकतात.

मणिपाल हॉस्पिटल्स, गोवा येथे सर्व वयोगटातील रुग्णांसाठी सर्वसमावेशक दंतसेवा उपलब्ध आहे. येथे वैयक्तिक गरजांनुसार उपचार नियोजनावर भर दिला जातो, ज्यामुळे दातांचे कार्य आणि सौंदर्य दोन्ही सुधारण्याचा उद्देश साध्य केला जातो.